Urtero, urriaren 10ean, Osasun Mentalaren Munduko Eguna ospatzen da, Osasun Mentalaren aldeko Munduko Federazioak bultzatuta eta Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) babestuta. 2025ean, “Zaurgarritasuna partekatzen dugu, gure osasun mentala defenda dezagun” da aukeratutako leloa, larrialdi eta hondamendien eragin psikologikoetan foku berezia jarriz (Confederación Salud Mental España, 2025).
Galera materialetatik harago, uholdeek, lurrikarek, gatazka belikoek edo sumendien erupzioek, esaterako, arrasto sakona uzten dute norbanakoen eta taldeen osasun mentalean. Aurten, ikusezina —inpaktu emozionala— zaintzea fisikoa berreraikitzea bezain garrantzitsua dela gogoraraztea bilatzen du jardunaldiak.
Larrialdien eragina osasun mentalean
Hondamendi naturalek eta krisi humanitarioek muturreko estresa, antsietatea, doluak eta traumak sortzen dituzte, eta edozein pertsonari eragin diezaiokete, pertsona horren adina, jatorria edo egoera edozein izanda ere. Hala ere, populazio-talde bakoitzak modu desberdinean bizi du ahultasun hori.
Espainiako Osasun Mentaleko Konfederazioak (2025) azpimarratzen du beharrezkoa dela ondorio psikologiko horiek ikusaraztea eta berehalako arreta emozionala eta epe ertain eta luzeko suspertze-programak barne hartzen dituen erantzun integrala bermatzea.
Genero-ikuspegia eta talde ahulak
Zaurgarritasuna ez da homogeneoa. INSSTk (2021) gogorarazten du emakumeek, presentzia bikoitzaren ondorioz —lan- eta zaintza-erantzukizunak aldi berean izatearen ondorioz—, karga mental handiagoa dutela, eta horrek areagotu egiten duela haien higadura krisi-testuinguruetan.
OMEk (2023) ohartarazten du haurrak eta gazteak bereziki sentikorrak direla inpaktu traumatikoekiko; aldiz, adineko pertsonek erronka bikoitza dute aurrean: bizi-ingurunea galtzea eta mendetasun handiagoa berreskuratzea. Gainera, aniztasun funtzionala duten pertsonak eta laguntza-sarerik ez dutenak daude isolamenduaren eta baliabide faltaren arrisku handiena duten taldeen artean (OME, 2023).
Begirada integral bat: animaliek ere sufritzen dute
Hondamendiek animalien ongizateari ere eragiten diotela gogorarazten du aurtengo leloak. Habitata galtzea, zaintzaileak banantzea, elikagairik edo aterperik ez izatea
estres izugarria sortzen dute haiengan. Animaliak jarduera-planetan sartzea ez da osagarria, osasunaren eta erresilientzia komunitarioaren ikuspegi integralaren parte baizik (Confederación Salud Mental España, 2025).
Larrialditik erresilientziara
Hondamendi bat gainditzeko, berreraikuntza fisikoa ez ezik, laguntza psikologiko eta komunitarioko prozesuak ere behar dira. OMEk (2022) gogorarazi du osasun mentala oinarrizko giza eskubidea dela, eta laguntza psikosozialeko zerbitzuek presente egon behar dutela larrialdien aurreko prestakuntzan, berehalako erantzunean eta epe luzeko errekuperazioan.
Espainiako Osasun Mentalaren Konfederazioak (2025) nabarmentzen duen bezala, erresilientzia elkarren arteko laguntzatik, sare sozial sendoetatik eta berreraikuntzaren funtsezko zati gisa arreta emozionala lehenesten duten politika publikoetatik sortzen da.
Efemeridetik ekintzara
El Día Mundial de la Salud Mental 2025 nos invita a reconocer que todas las personas somos vulnerables, y que esa vulnerabilidad compartida puede convertirse en una oportunidad para reforzar la solidaridad y la cooperación.
Ereinn Consultoría y Formación enpresan, erakundeei laguntzen diegu osasun mentala eta berdintasuna beren estrategietan txertatzen. Pertsonak zaintzea —edozein testuingurutan— da gizarte justuago, erresilienteago eta inklusiboago baterako bidea.
Bibliografia
● Espainiako Osasun Mentaleko Konfederazioa. (2025). Osasun Mentalaren Mundu Eguna 2025: Zaurgarritasuna partekatzen dugu, gure osasun mentala defenda dezagun. Hemendik berreskuratua: https://consaludmental.org/dia-mundial-de-la-salud-mental/dia-mundial-de-la-salud-m ental-2025/
● Laneko Segurtasun eta Osasunerako Institutu Nazionala (INSST). (2021). Arrisku psikosozialak eta genero-ikuspegia. INSST. https://www.insst.es
● Osasunaren Mundu Mailako Erakundea (OMS). (2022). Osasun Mentalari buruzko Munduko Txostena: Guztiontzako osasun mentala eraldatzea. OMS. https://www.who.int/publications/i/item/9789240064810
● Osasunaren Mundu Erakundea (OME). (2023). Mental health and psychosocial support in emergencies. OME. https://www.who.int
